Inleiding

Aanbiedingsbrief

Terug naar navigatie - Inleiding - Aanbiedingsbrief

Geachte leden van de raad van Valkenswaard, 

Voor u ligt de Programmabegroting 2027-2030 van de gemeente Valkenswaard. Dit is de eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode. In deze begroting worden de ambities en financiele consequenties voor 2027 uiteengezet. Bij het opstellen van de Nota Kaders 2027-2030 werd duidelijk dat de gemeente Valkenswaard geconfronteerd werd met een structureel meerjarig negatief saldo. Op verzoek van de raad is er voorafgaand aan de behandeling van de begroting een voorstel uitwerking voorkeursscenario's bezuinigingen voorbereid. Het door de raad op 10 september vastgestelde bezuinigingsscenario is verwerkt in deze begroting.

In voorgaande jaren was het uitgangspunt om een begroting aan te bieden die voor het lopende jaar maar ook voor de meerjarenraming structureel sluitend was, in de huidige dynamiek van een gemeentelijke overheid is dit niet meer realistisch. Het uitgangspunt is een structureel sluitende jaarschijf 2027.

We hebben voor het sluitend maken van de jaarschijf 2027 geen gebruik hoeven maken van de technische mogelijkheden die de Provincie onder voorwaarden toestaat (stelposten kapitaallasten en personeel en inzet algemene reserve als structureel dekkingsmiddel). Dat geeft in de toekomst nog ruimte voor lopende ontwikkelingen die nog niet financieel zijn vertaald (onder andere Dennenberg, huisvesting gemeentehuis, LTS-terrein, verduurzaming gebouwen en GR samen voor de jeugd)

De basis voor de beleidsinhoud van deze begroting is gebaseerd op het raadsprogramma 2026-2030. Dit programma is uitgewerkt in de te bereiken doelen, onderverdeeld in de programma's. Per programma en programmaonderdeel is aangegeven wat er concreet in 2027 gedaan gaat worden.

De begroting 2027-2030 is structureel sluitend in 2027, kent een gezonde reservepositie en voldoet aan de financiële uitgangspunten uit het raadsprogramma:
- Minimaal de eerste jaarschijf moet sluitend zijn;
- We voeren een solide financieel beleid waarbij we de rekening niet doorschuiven naar volgende generaties;
- We willen geen onnodige lastenverhogingen voor onze inwoners.

Uit de financiële indicatoren blijkt dat de gemeente Valkenswaard voldoet aan alle normen, een mooie basis voor een nieuwe bestuursperiode.

De financiering van jeugd en WMO blijft een onzekerheid voor het meerjarenperspectief. Dit is ook opgenomen in de risicoparagraaf. De komende jaren moet vanuit het Rijk duidelijk worden hoe deze financiering eruit gaat zien en wat de consequenties zijn voor de gemeenten. In de begroting 2027-2030 is een budget opgenomen voor de evaluatie sociaal domein met als doel om meer grip te krijgen op de uitgaven.

Weerbaar zijn in een complexe omgeving
Het opstellen van een gemeentelijke begroting wordt steeds complexer. Geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering en de kwetsbaarheid van vitale voorzieningen vragen om versterking van de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht. Ontwikkelingen op mondiaal niveau raken onze samenleving harder dan ooit; deze vertalen zich in stijgende inflatie voor onze inwoners. De gemeente staat als overheid het dichtst bij de burger en daardoor voor de inwoners ook het directe aanspreekpunt. De toenemende complexiteit van de externe omgeving stelt hoge eisen aan de wendbaarheid en het aanpassingsvermogen van de organisatie. We zien onder andere een toename in het aantal WOO-verzoeken in aantal en complexiteit, en dat vraagt veel van de organisatie. De privacy van inwoners, bestuurders en medewerkers moet gegarandeerd blijven.  Gemeenten spelen een sleutelrol in het versterken van maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht. We zien het belang om gezamenlijk verder te investeren in een weerbare gemeente; een overheid die burgers, buurten en de eigen organisatie sterk en veerkrachtig maakt tegen crisissen, ondermijning en onvoorziene tegenslagen. Het thema weerbaarheid is met ingang van de begroting 2027-2030 verwerkt in de risicoparagraaf als onderdeel van van mondiale ontwikkelingen.

Opzet nieuwe programmabegroting
Gemeenten zijn vrij in de keuze voor programma's. Door toenemende taken en complexiteit bij gemeenten zien we in de praktijk veel verschillen in programma-indeling bij gemeenten. Dat maakt vergelijking tussen gemeenten lastig. De start van een nieuwe bestuursperiode is doorgaans een moment om de opzet van de begroting te analyseren en te starten met een nieuwe opzet. De programma-indeling in deze begroting sluit aan bij de taakvelden die door het Rijk worden voorgeschreven voor de verplichte financiële rapportages. Concreet gaan we voortaan begroten en rapporteren op 9 programma's. In deze begroting zijn alle relevante toelichtingen opgenomen zodat zowel de begroting als zelfstandig document leesbaar is. Er zijn geen verwijzingen meer naar de Nota Kaders.

Financiële uitgangspunten

Terug naar navigatie - Inleiding - Financiële uitgangspunten

In de Nota Kaders 2027-2030 zijn de financiële uitgangspunten voor het opstellen van de begroting vastgesteld. Hoewel de Nota Kaders niet is vastgesteld zijn de hierin opgenomen uitgangspunten verwerkt in de begroting 2027-2030. Aanvullend hierop zijn er in de Programmabegroting een aantal belangrijke financiële effecten verwerkt, ten opzichte van de Nota Kaders:

  • Verwerking Meicirculaire 2026
  • Definitieve doorrekening personeelsbegroting
  • Definitieve doorrekening indexaties en vrijval stelposten
  • Doorrekening meerjarige kapitaalslasten

De begroting wordt daarnaast voor een deel in lopende prijzen opgesteld. Bij posten waarbij indexering een belangrijke impact heeft op de meerjarige raming, wordt hier op basis van de indexpercentages een stelpost opgenomen. Hiermee wordt voorkomen dat bij vaste afspraken over indexaties er jaarlijks nog grote mutaties op deze posten moeten plaatsvinden. Dit ziet met name toe op salariskosten, verbonden partijen en de ontwikkelingen bij sociale partners waar contractuele afspraken onder liggen. Deze stelposten worden jaarlijks geactualiseerd op de tot dan toe bekende indexatiecijfers. 

De effecten van de Septembercirculaire 2026, welke na het vaststellen van de Miljoenennota door het Rijk gepubliceerd wordt, zijn niet verwerkt in de begroting. Hierover wordt de raad voor de begrotingsbehandeling geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief. 

 

  2027 2028 2029 2030
Loonindex 4,2% 4,0% 3,6% 3,5%
Prijsindex 2,1% 2,6% 2,3% 2,5%
Gewogen index 3,68% 3,65% 3,28% 3,25%

 

Voor de indexatie van de baten (ozb en leges) wordt het trendmatige percentage van 3,68% gehanteerd.  Als de gemeentelijke inkomsten (OZB) met een lager percentage stijgen dan de geindexeerde uitgaven gaat dat ten koste van de structurele ruimte van de begroting. In de berekening van de Algemene Uitkering zit een korting die is gebaseerd op de woningwaarden in een gemeente. De korting wordt berekend op een landelijk vastgesteld rekentarief, dit tarief wordt jaarlijks geindexeerd. Het Rijk gaat ervan uit dat de gemeenten de OZB jaarlijks met het het indexpercentage laten stijgen.

Financieel beeld

Terug naar navigatie - Inleiding - Financieel beeld

In de Begrotingscirculaire 2027 heeft de Provincie Noord-Brabant een tabel opgenomen om het structureel begrotingssaldo te presenteren. Gemeenten moeten deze tabel verplicht opnemen in de begroting .

De Programmabegroting 2027-2030  is voor de jaarschijf 2027 sluitend, dit voldoet aan de richtlijnen van de toezichthouder. In de jaren vanaf 2028 is er nog een structureel tekort.

Het saldo van de Algemene Reserve blijft de komende jaren rond de 18 miljoen euro. 

Voor een verdere duiding van de financiële positie en de risico’s verwijzen wij u naar de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

bedragen x €1.000
Structureel begrotingssaldo 2027 2028 2029 2030
Lasten exclusief mutaties reserves 123.421 124.005 126.918 128.826
Baten exclusief mutaties reserves 120.846 120.336 122.300 124.938
Geraamd saldo van baten en lasten -2.575 -3.669 -4.618 -3.888
Toevoegingen reserves 440 440 440 440
Onttrekkingen reserves 3.000 1.961 2.693 2.308
Geraamd resultaat -15 -2.148 -2.365 -2.020
Incidentele lasten (excl. Reservestortingen) 2.460 378 561 440
Incidentele baten (excl. Reserveonttrekkingen) 117 74 74 110
Incidentele toevoegingen reserves 440 440 440 440
Incidentele onttrekkingen reserves 1.821 730 1.430 1.049
Saldo van incidentele baten en lasten 962 14 -503 -279
Structureel begrotingssaldo 947 -2.134 -2.868 -2.299

Tabel financieel beeld

Terug naar navigatie - Inleiding - Tabel financieel beeld

Omschrijving (toelichting)

Ten opzichte van het gepresenteerde structurele saldo in de notitie bezuinigingen zijn er diverse mutaties geweest op het begrotingssaldo voor 2027-2030. In onderstaande tabel is het verloop van het structurele saldo weergegeven.

2027 2028 2029 2030
Structureel saldo notitie bezuinigingen 475.000 -2.350.000 -3.082.000 -2.624.000
Besluitvorming 10-9-2026 notitie bezuinigingen
Vervallen derde reinigingsronde centrum 18.000 18.000 18.000 18.000
Cashless maken ticketautomaten 6.000 6.000 6.000 6.000
Bevorderen sociale cohesie -26.000 -26.000 -26.000 -26.000
Elektranetwerken -23.000 -23.000 -23.000 -23.000
LUUXX -23.000 -23.000 -23.000 -23.000
Kinder- en jongerenparticipatie -13.000 -13.000 -13.000 -13.000
Verhogen inkomsten De Wedert met 5% ipv 30% -67.000 -67.000 -67.000 -67.000
Fashioncheques -50.000 -50.000 -50.000 -50.000
CMD reguliere indexatie (1,5% ipv 5%) -7.000 -7.000 -7.000 -7.000
Totaal besluitvorming notitie bezuinigingen -185.000 -185.000 -185.000 -185.000
Begroting 2027-2030
Lokale heffing; leges bouwvergunningen 392.000 70.000 70.000 70.000
Actualiatie reserves en voorzieningen 83.000 81.000 188.000 517.000
Personeel, financiering, kapitaallasten -189.000 -485.000 -59.000 -634.000
Effect ontwikkelingen en mutaties programmabegroting -5.000 571.000 330.000 428.000
Effect incidentele baten en lasten 376.000 164.000 -130.000 129.000
Totaal actualisatie begroting 2027-2030 657.000 401.000 399.000 510.000
TOTAAL SALDO STRUCTUREEL 2027-2030 947.000 -2.134.000 -2.868.000 -2.299.000

Leeswijzer

Terug naar navigatie - Inleiding - Leeswijzer

De opzet van deze programmabegroting wijkt af van voorgaande jaren:
- Er is een nieuwe programma-indeling conform de taakvelden van het Rijk
- De inhoud is gebaseerd op het raadsprogramma 2026-2030. Omdat de besluitvormingsproces van de uitvoering van het raadsprogramma en het opstellen van de programmabegroting 2027-2030 parallel aan elkaar verliepen is dit nog niet optimaal verlopen. Er komt een doorontwikkeling in de begroting 2028-2031