Paragrafen

In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt ingegaan op de wijze waarop de gemeente in staat is financiële risico's op te vangen, welke risico's aanwezig zijn en hoe deze risico's ondervangen worden. 

Het weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is financiële tegenvallers op te vangen. Om dit te kunnen moet er een zekere mate van vrije ruimte zijn binnen de vermogenspositie. Deze vrije ruimte heet ook wel de weerstandscapaciteit.  Het gaat dan om risico’s die niet zijn verzekerd of waarvoor geen voorziening is getroffen. De beoordeling van het weerstandsvermogen geeft inzicht in de actuele financiële positie. Een actualisering hiervan vindt jaarlijks plaats bij de jaarrekening en de begroting.

In het onderdeel risicobeheersing wordt ingegaan op de aanwezige risico's die zich zowel binnen de organisatie als buiten de organisatie aanwezig zijn. Deze risico's zijn niet voorzien of begroot en moeten daarom gedekt kunnen worden uit het weerstandsvermogen.

Ten slotte wordt de financiële weergegeven in een aantal kengetallen, waar de financiële positie van de gemeente Valkenswaard uit blijkt. 

De raad heeft ingestemd met de nota “Weerstandsvermogen en risicomanagement”. In deze nota staat een beleidslijn over de weerstandscapaciteit die wij noodzakelijk vinden voor onze organisatie. Deze weerstandscapaciteit zetten wij af tegen de risico’s en het risicomanagement. Doordat we risico’s inventariseren, analyseren en beoordelen, kunnen we risicoprofiel bepalen, risico’s aan de voorkant beheersen, structureel inbedden van risicomanagement in de organisatie en kunnen we een ratio ‘weerstandsvermogen’ (verhouding risicobedrag tegenover weerstandscapaciteit) bepalen. 

Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, leggen we een relatie  tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en daarbij gewenste weerstandscapaciteit enerzijds en de beschikbare weerstandscapaciteit anderzijds. De relatie tussen beiden geven we in  onderstaande figuur weer:

Per 31 december 2024 is de samenstelling van ons weerstandsvermogen als volgt:

Voor de bepaling van het weerstandsvermogen moeten de gekwantificeerde risico’s van de gemeente bij elkaar geteld worden. Ook moet er rekening gehouden worden met de kans dat de onderkende feiten zich zullen voordoen. Voor het bepalen van de kans dat een risico zich daadwerkelijk  manifesteert, maken we per risico een analyse. Uit die analyse blijkt ook welk effect we kunnen verwachten als een risico zich voordoet. Zoals we in deze paragraaf vermelden, werken we aan de invulling van risicomanagement.

De relevante risico’s voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet anderszins zijn ondervangen. Risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten dan wel voorzieningen gevormd. Het gaat dus uiteindelijk om die risico’s die de financiële positie van de gemeente kunnen verstoren.

In het volgende overzicht zijn risico’s opgenomen van economische, politieke, juridische, milieutechnische of financiële aard. Deze risico’s zijn niet limitatief opgesomd. Naast de risico’s die feitelijk alle gemeenten lopen, zijn hier de risico’s vermeld die bekend zijn en specifiek de gemeente Valkenswaard betreffen.

Bij mogelijke risico’s denken wij onder andere aan:
- Open-einde regelingen
- Beheerplannen
- Gemeenschappelijke regelingen (GGD, MRE, enz.)
- Economische ontwikkelingen (inflatie)

Voor bovengenoemde zaken geldt dat wij risico’s alleen meenemen als het om een materieel risico gaat. Hierbij hanteren wij de ondergrens van € 50.000. Wij dragen zorg voor een zo volledig mogelijk beeld van alle mogelijke risico’s binnen de gemeente. 

Bij het bepalen van een norm (ratio weerstandsvermogen) is het belangrijk dat we zoeken naar een evenwicht tussen financiële soliditeit enerzijds en het streven om niet onnodig geld ‘op de plank te laten liggen’ anderzijds. Een belangrijk criterium hierbij is de kwalitatieve beoordeling van het risicomanagement.

Als deze hoger uitvalt, kunnen we volstaan met een lagere financiële weerstandscapaciteit en dus met een lager verhoudingsgetal.

Op dit moment beoordelen we dat er een voldoende afdekking mogelijk is van de aanwezige risico's en de de weerstandcapaciteit.  Daarbij nemen we ook in overweging dat niet alle risico's zich gedurende één jaar zich voordoen danwel in de volledige omvang. 
In deze benadering gaan we uit van een zekerheidspercentage van 90% dat alle risico’s zich tegelijk zullen manifesteren. Met de beschikbare weerstandscapaciteit en de benoemde risico’s heeft de gemeente 
dus voldoende weerstandsvermogen om de risico’s financieel af te dekken.

Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans. Ze kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van een provincie of gemeente. Om dit te bereiken wordt voorgeschreven dat de paragraaf weerstandsvermogen en  risicobeheersing de volgende kengetallen bevat: netto schuldquote en de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. 

De lokale heffingen vormen een belangrijk deel van de inkomsten van de gemeente. Inzicht in de omvang, werking en reikwijdte van deze heffingen zijn van belang voor uw raad omdat die immers veelal de enige mogelijkheid vormen om aanvullende wensen te kunnen verwezenlijken (i.c. dekken). Door vaststelling van de begroting worden de wensen in principe bekrachtigd en daarmee ook de middelen ingezet.

Deze paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op de in de gemeente Valkenswaard geheven belastingen en heffingen (retributies, rechten en leges) en de betekenis daarvan voor de gemeente. Inzicht wordt gegeven in de heffingen. Per heffing wordt ingegaan op het beleid, de geraamde inkomsten en de tarieven. Tevens wordt ingegaan op de lokale lastendruk en het kwijtscheldingsbeleid. 

De lokale heffingen zijn te onderscheiden in:

Alle onroerende zaken binnen de gemeentegrenzen worden jaarlijks gewaardeerd. Op basis van eerdergenoemde uitgangspunten en het tarief gebaseerd op een percentage van de WOZ-waarde, wordt de aanslag onroerende zaakbelastingen berekend en aan de belastingplichtige opgelegd. In de begroting 2024 is een opbrengst gecalculeerd van € 8.834.000.  De realisatie bedraagt in 2024 een bedrag van € 8.870.000. 

Het parkeerbeleid is verwoord in de vastgestelde “Visie op Parkeren”. Dit heeft als basis gediend voor de regelgeving in de Parkeerverordening en de Verordening op de heffing en invordering van parkeerbelastingen. Uw Raad heeft het tarief voor parkeren in het centrum bepaald op € 0,60 voor het 1e uur, € 2,40 voor 2 uur, € 4,00 voor 3 uur en € 5,60 voor 4 uur, wat meteen de maximale parkeertijd is. Buiten het centrum bedraagt het tarief € 1,50 per uur met een maximum van € 3,00 per dag. Op koopzondagen bedraagt het parkeertarief € 0,00.

Het innen van parkeerbelasting dient gezien te worden als een sturingsinstrument voor het reguleren van de parkeerdruk. De opbrengst is in de bijgestelde begroting 2024 gecalculeerd op € 701.000 inclusief parkeerkaarten en naheffingstoeslagen. De realisatie in 2024 bedraagt € 787.000, inclusief parkeerkaarten en naheffingsaanslagen. Hierdoor ontstaat er een voordeel van € 86.000 ten opzichte van de begroting. 

Het is mogelijk om voor het gebruik van gemeentegrond precariobelasting te heffen. De belasting is verschuldigd als een ondernemer voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond heeft (bijvoorbeeld terras, luifel, pijpleiding, uithangborden, e.d.). De opbrengst komt ten goede aan de algemene middelen, tenzij er sprake is van een specifieke opmerking. De hoogte van de precariobelasting hangt af van de soort en de grootte van de voorwerpen en van de oppervlakte die in beslag genomen wordt.

De gemeente Valkenswaard legt alleen precariobelasting op bij terrassen (zomer, winter of tijdelijke terrassen). Op grond van de afgegeven vergunningen wordt een aanslag opgelegd. In de primitieve begroting was een bedrag van € 62.000 opgenomen voor inkomsten precariobelasting. Er zijn geen wijzigingen geweest met betrekking tot de primaire begroting. De realisatie in 2024 bedraagt €69.000.

In september 2014 is reclamebelasting voor een beperkt gebied in het centrum ingevoerd. De uit de reclameheffing verkregen opbrengst kan in beginsel vrij besteed worden. De reclameheffing is, net als bijvoorbeeld de OZB en de toeristenbelasting, een vrij besteedbare belasting. De opbrengst van de reclameheffing wordt echter ingezet voor structurele financiering van het Ondernemersfonds van de Stichting Centrum-Management Valkenswaard.

Uit het Ondernemersfonds worden de kosten betaald van activiteiten ter versterking van de economische aantrekkelijkheid van het centrum van Valkenswaard. Het gaat dan onder meer om publiek aantrekkende activiteiten, activiteiten op het gebied van leegstandsbestrijding, veiligheids-(beleving) en promotie & marketing. Hiertoe stelt de Stichting Centrum-Management Valkenswaard jaarlijks een activiteitenplan op. In de primitieve begroting was een bedrag van € 90.000 opgenomen voor inkomsten reclamebelasting. De realisatie in 2024 bedraagt €86.000.

De gemeente dekt de jaarlijkse kosten van het (verbreed) Gemeentelijk Rioleringsplan door de rioolheffing, waarbij verschillen tussen de kosten en de rechten worden onttrokken dan wel gestort in de voorziening riolering. De verordening dient als (beleids-)kader. Op dit moment is de Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken van kracht. Hierin zijn verdisconteerd de grondwaterzorgplicht, de afvalwaterzorgplicht en de hemelwaterzorg. Naast de afvoer van het hemelwater en afvalwater heeft de gemeente ook de algehele zorgplicht voor water (zowel grond- als oppervlaktewater). 

Uitgangspunt is 100% kostendekkendheid over meerdere jaren. Vanwege het grillige karakter van de investeringen voor dit taakveld worden pieken en dalen opgevangen via de voorziening riolering. Op deze manier kunnen ook toekomstige investeringen worden gedaan, zonder de rioolheffing meer dan trendmatig te verhogen.

De afvalstoffenheffing wordt gebruikt om de kosten te dekken van het verwijderen van het huishoudelijk afval. De uitvoering van deze taak is opgedragen aan Cure, een samenwerkingsverband van de gemeenten Eindhoven, Geldrop-Mierlo en Valkenswaard. De tarieven worden berekend op basis van maximaal 100% kostendekkendheid over meerdere jaren.

Kleine bedrijven in het centrum van Valkenswaard, waar afval vrijkomt dat naar aard en hoeveelheid overeenkomt met huishoudelijk afval en die geen ruimte hebben om een container van een commercieel afvalbedrijf te plaatsen en die gelegen zijn aan de inzamelroute van huishoudelijk afval, kunnen een container bij Cure aanvragen. Dergelijke bedrijven betalen geen afvalstoffenheffing, maar een zogenaamd reinigingsrecht, waarvan de hoogte overeenkomt met het tarief afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden. 

De GR Cure voert naast de taken op het gebied van afvalinzameling, en de uitvoering van de zogenaamde facilitaire taken (beheer van de milieustraat, de inzameling, transport en verwerking van glas en oud papier en karton en de verwerking van klein gevaarlijk afval) extra taken uit, waaronder de beleidsvoorbereiding. 

Uitgangspunt voor de afvalstoffenheffing is 100% kostendekkendheid over meerdere jaren. De donder groene lijn in onderstaande tabel geeft het kostendekkendheid percentage per jaarschijf aan.

De gemeente beheert twee begraafplaatsen: Eikenhof (de Sil) en Rosheuvel (Kerkhofstraat).

Onder de naam ‘leges’ heft de gemeente een aantal verschillende rechten voor het genot van door het gemeentebestuur verstrekte diensten. Te denken valt aan: leges burgerzaken, leges A. P. V.-vergunningen, leges bouwvergunningen en leges gebruiksvergunningen.

*onderstaande tabel is ingevuld met behulp van kostendekkendheid.nl. Niet alle inkomsten die hierboven zijn opgesomd in tabel tarieven lokale heffingen worden ingevuld in kostendekkendheid. Daardoor kunnen de bedragen iets afwijken.

De gemeente kan kwijtschelding verlenen voor gemeentelijke heffingen, waarbij zij zelf kan beslissen voor welke heffingen kwijtschelding mogelijk is. In Valkenswaard is kwijtschelding alleen mogelijk voor de afvalstoffenheffing (gedeeltelijk). Voor de overige heffingen zoals onroerende zaakbelasting, rioolrecht, leges burgerzaken is geen kwijtschelding mogelijk. Valkenswaard hanteert de maximumnorm van 100%, dit betekent dat op 100% van het bijstandsniveau belastingen worden kwijtgescholden. Het maximumbedrag aan kwijtschelding bij de afvalstoffenheffing is € 175.

Wij verlenen ‘automatisch’ kwijtschelding aan huurders van woningen die twee maanden vóór de dagtekening van de aanslag één jaar onafgebroken een uitkering hebben genoten op basis van Wet Werk en Bijstand en die geen positieve vermogensbestanddelen hebben. In 2024 is voor ruim € 77.898 aan kwijtschelding verleend.

De berekening van de belastingdruk is gebaseerd op de som van afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden, de gemiddelde waarde van de onroerende zaken (OZB) en de rioolheffing.

De openbare ruimte is het visitekaartje van de gemeente. Een goed ingerichte en schoon onderhouden openbare ruimte betekent onder andere tevreden bewoners en bezoekers. In deze openbare ruimte vinden voor onze inwoners belangrijke activiteiten plaats als wonen, werken, verblijven, verplaatsen en recreëren. De inrichting en de kwaliteit van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte bepalen hiermee voor een groot deel de manier waarop onze inwoners in staat zijn deze activiteiten te ondernemen. Ook hebben ze invloed op de manier waarop onze inwoners de openbare ruimte ervaren.

Deze openbare ruimte is echter niet statisch. De openbare ruimte kan bijvoorbeeld groter of kleiner worden gemaakt. Ook kunnen er na verloop van tijd andere eisen worden gesteld aan de openbare ruimte. Een zeer actueel motief om het beheer van de openbare ruimte aan te passen, is de klimaatverandering. Daarvan zijn de effecten de laatste jaren goed merkbaar in onze gemeente. Maatregelen om wateroverlast te voorkomen of de biodiversiteit te versterken moeten we oppakken en bij toekomstige projecten en reconstructies zal klimaatbestendige inrichting de norm moeten worden. De aangepaste inrichting draagt bij aan het herstel van het verstoorde evenwicht. Zo maken we Valkenswaard weerbaar voor de klimaatverandering, zowel op het gebied van wateroverlast als op het gebied van droogte en hittestress.

Het gebruik en de inrichting van de openbare ruimte zijn dus aan verandering onderhevig. Op deze verandering moeten wij met het beheer en onderhoud slagvaardig en adequaat reageren. Dit vereist een goede communicatie met onze inwoners, die wij moeten wijzen op het gezamenlijk belang dat wij hierbij hebben.

Wij hebben bij het beheer en het onderhoud van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte een drietal belangrijke verantwoordelijkheden:

1. Veiligheid: We moeten ervoor zorgen dat de openbare ruimte voldoet aan de hiervoor vastgestelde normen en daarmee veilig is. We doelen dan op de technische kwaliteit van het kapitaalgoed: de technische staat van het kapitaalgoed en de inschatting of het veilig te gebruiken is gedurende de resterende technische levensduur. Voor het nemen van beslissingen over onderhoud en vervanging is het belangrijk dat we op de hoogte zijn van de kwaliteit op dit moment, het te verwachten kwaliteitsverloop in de toekomst en de vastgestelde norm(kwaliteit) van de voorziening.

2. Functionaliteit.: De openbare ruimte moet gebruikt kunnen worden waarvoor deze is ingericht. De functionaliteit van een kapitaalgoed speelt dus vanzelfsprekend een grote rol. Hierbij gaat het om de vraag wat het object zou moeten kunnen op plek x en in omstandigheid y, z. De intensiteit van het gebruik en het op basis hiervan uit te voeren onderhoud bepalen of de functionaliteit behouden blijft.

3. Visuele kwaliteit: De inrichting van de openbare ruimte bepaalt in belangrijke mate de uitstraling van de gemeente. Naast het borgen van de technische kwaliteit en de functionaliteit hebben we ook te maken met het verzorgingsniveau, oftewel de visuele kwaliteit van de openbare ruimte. We hebben het dan vooral over het duurzaam in stand houden, schoonhouden en het onderhoud van onze groenvoorzieningen, inclusief bomen. Dat is direct zichtbaar voor onze inwoners. Bovendien kunnen we er belangrijke keuzes in maken, zoals hoe schoon het moet zijn en hoe vaak er gemaaid of gesnoeid moet worden. De uitstraling van de gemeente wordt in belangrijke mate bepaald door deze visuele kwaliteit. Ook hier zien we veranderingen en trends. Waar voorheen strak gemaaide bermen en grasvelden hoog gewaardeerd werden, zien we nu meer waardering voor het creëren van kruidenrijke bermen en bloemrijke gazons en graslanden. Deze bermen, gazons en graslanden dragen in belangrijke mate bij aan de biodiversiteit.

Om het kwaliteitsniveau van deze kapitaalgoederen op het gewenste peil te houden, hebben we in 2009 het “Beleidsplan Onderhoud Openbare Ruimte” (BOOR) vastgesteld. In dit BOOR beschrijven we de visie op het onderhoud van de openbare ruimte. Daarbij is bepaald dat voor het onderhoud van de openbare ruimte verschillende gebiedstypen worden onderscheiden. Differentiatie is mogelijk naar een bepaalde beeldkwaliteit van onderhoud per gebiedstype. Aansluitend is in 2012 het Kwaliteitsplan Onderhoud Openbare Ruimte (KOOR) vastgesteld. Hierin concretiseren we mogelijke keuzes voor het onderhoud van de verschillende gebieden. Zowel de visie als de nadere concretisering, in de plannen van respectievelijk tien en vier jaar, zijn na het verstrijken van hun looptijd structureel het uitgangspunt geworden van onze algehele strategie voor het beheer van onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Vanaf de vaststelling van de concretisering in 2012, is voor het kwaliteitsniveau voor het onderhoud van onze kapitaalgoederen “gemiddeld B” als  norm  vastgesteld. Dit niveau is vastgesteld na uitvoering van een nulmeting, op basis van de door CROW gehanteerde beeldkwaliteiten. Het blijvend voldoen aan dit niveau wordt gemonitord via jaarlijkse metingen van de beeldkwaliteit conform deze CROW-methodiek. Om de objectiviteit en kwaliteit te waarborgen, laten we deze metingen uitvoeren door externe, gecertificeerde, specialistische bureaus. 

We moeten het beheer en het onderhoud van de kapitaalgoederen dusdanig inrichten en uitvoeren dat het door de gemeenteraad vastgestelde kwaliteitsniveau in de praktijk wordt gerealiseerd en de openbare ruimte goed in stand wordt gehouden. Hiervoor onderscheiden we de volgende werkzaamheden:

• Dagelijks onderhoud: Alle maatregelen die regelmatig, vaak meerdere keren per jaar, worden genomen. Voorbeelden zijn maaien en vegen. Het repareren van schades en het reageren op meldingen hoort ook bij het dagelijks onderhoud. Dagelijks onderhoud wordt vooral uitgevoerd door de eigen dienst, medewerkers van gemeenschappelijke regeling Ergon en aannemers op basis van afspraken, contracten en bestekken.

• Groot onderhoud: Grotere maatregelen die eens per x jaar worden genomen. Bijvoorbeeld een nieuwe deklaag op een asfaltweg of het planmatig snoeien van bomen. Groot onderhoud pakken we projectmatig/integraal.

• Vervanging: Vernieuwen van een kapitaalgoed aan het eind van de levensduur, waarbij de hele constructie en materiaal worden vernieuwd. Voorbeelden zijn een weg herstraten met nieuwe klinkers, een bank vervangen of een groenvak opnieuw aanplanten. Bij vervanging blijft de inrichting hetzelfde. We voeren vervanging projectmatig uit en we vragen per project middelen aan.

• Beheer: Alle ondersteunende werkzaamheden om de verschillende onderhoudswerkzaamheden te kunnen uitvoeren, zoals het opstellen van beleidsplannen, gegevensbeheer, financiële planning enzovoorts. Het opnieuw inrichten voor nieuwe functies en doelstellingen maakt geen onderdeel uit van “het in stand houden van de openbare ruimte”. Hiervoor zetten we andere vormen van kapitaal in dan bij het beheer en onderhoud.

Natuurlijk zijn de vormen van onderhoud communicerende vaten. Het achterwege blijven van een vervanging (of herinrichting) zet een sterke druk op het dagelijks onderhoud. De versleten openbare ruimte moet we dan met kleine maatregelen veilig en acceptabel houden.

Actuele informatie over de omvang en de kwaliteit van deze kapitaalgoederen is essentieel voor het beheer en onderhoud. Deze informatie hebben we vastgelegd in het beheersysteem (GBI). Alle kenmerken van de kapitaalgoederen en de overige objecten hebben we hierin geregistreerd. Voor verschillende objecten hebben we de kwaliteit geregistreerd op basis van een objectief landelijk genormeerde methodiek. Deze kwaliteit wordt vastgesteld door middel van inspecties.

Op basis van nauwkeurige areaalgegevens, actuele inspectiecijfers, de juiste richtlijnen voor rekensystematiek (CROW) en de juiste kengetallen kunnen we een theoretische planning en begroting genereren voor onderhoud en vervanging van een kapitaalgoed. Omdat er mogelijk legitieme redenen zijn om het onderhoud op een ander moment of anders uit te voeren, ondergaat de theoretische planning een maatregeltoets. Daarbij kijken we vooral naar:

• Noodzakelijk onderhoud andere kapitaalgoederen (riolering is leidend bij integrale planning);
• Afdeling overstijgende integrale projecten;
• Nieuwbouwprojecten zoals Lage Heide;
• Planning van werkzaamheden aan kabels en leidingen door nutsbedrijven;
• Klachten en meldingen;
• Beschikbare financiële middelen.

Op basis van deze maatregeltoets stellen we jaarlijks een integraal onderhoudsplan op, met een doorkijk van vier jaar. Dit onderhoudsplan wordt door het college vastgesteld. Vanwege de raakvlakken met bovenvermelde onderwerpen spreken we van een flexibele onderhoudsplanning waarin, indien nodig, ieder jaar een herprioritering plaatsvindt. Wij zoeken hierbij continu naar een optimale balans tussen beeldkwaliteit, veiligheid, kostenbesparing en efficiency.

1. De gemeente als regisseur: Hoe de openbare ruimte eruit komt te zien wordt niet alleen bepaald door de gemeente. Diverse “partijen” spelen hierbij een rol. Op de eerste plaats natuurlijk de inwoners maar ook marktpartijen als horeca, winkeliers, industrie en nutsbedrijven of partijen uit het maatschappelijk veld. Iedereen probeert zijn of haar belangen zoveel mogelijk in te brengen. Het is onze taak om hierin de regie te nemen en te houden. We hebben dus de regisserende rol bij de inrichting, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte.

2. Kwaliteit gestuurd beheer: We werken met beeldkwaliteiten en schouwen, het ontwikkelen en opstellen van beeldbestekken, formulieren, rapportagemodellen en ten slotte het “vertalen” van het gekozen kwaliteitsniveau in de verschillende beheerprogramma’s. Via regelmatige inspecties controleren we of het gekozen kwaliteitsniveau ook daadwerkelijk wordt gehaald. Het beheer wordt dus op basis van beeldkwaliteiten gestuurd.

3.Integraal beheer: Het onderhoud aan onze kapitaalgoederen voeren we integraal uit. De riolering is hierbij leidend. Concreet betekent dit dat we bij het vervangen van de riolering ook de rijbaan, het trottoir en de groenvoorzieningen meenemen als dit noodzakelijk is. Ook stemmen we af met de werkzaamheden van nutsbedrijven en de teams RB en P&P.

 4.Risico gestuurd beheer: De toepassing van het risico gestuurd beheer zorgt ervoor dat we constant afwegingen moeten maken. Is de eerder voorgestelde maatregel echt nodig op dat moment en zijn er ergens anders geen nieuwe, urgentere situaties ontstaan? Door deze constante (her)prioritering zetten we de beschikbare middelen in waar ze het meest effectief zijn. Hogere risiconiveaus kunnen we daardoor verlagen.

 5.Bewonersgericht beheer: Niet alleen bij de inrichting maar ook bij het onderhoud van de openbare ruimte zijn verschillende partijen betrokken. Deze partijen leveren op verschillende manieren een inbreng. Onze integrale onderhoudsplannen leggen we dus voor aan de burgers, wijkraden en/of wijkcommissies om vervolgens het onderhoud per woonwijk uit te voeren.

Tijdens de uitvoering worden bewoners door zowel de gemeente als de wijkcommissie (omgevingsmanagement) actief benaderd met informatie. Vragen of klachten bespreken we zoveel mogelijk in een persoonlijk gesprek.

Hieronder worden de verschillende kapitaalgoederen toegelicht. 

Het beleidskader

Op basis van de Waterwet heeft de gemeente drie zorgplichten:

• Inzamelen van stedelijk afvalwater en transporteren naar de rioolwaterzuivering.
• Doelmatig inzamelen en verwerking van afvloeiend hemelwater van openbaar terrein.
• Het doelmatig voorkomen van nadelige gevolgen van grondwaterstanden.

Om te voldoen aan deze zorgplicht is in november 2022 het nieuwe GRP (2023-2027) vastgesteld door de raad. Met het GRP willen we op gestructureerde wijze zorgen voor de aanleg, het beheer, het onderhoud en de verbetering van het gemeentelijk rioleringsstelsel. Voor het GRP hebben we de voorziening “riolering” gevormd. De lasten en baten worden rechtstreeks in de exploitatie verantwoord en het jaarlijkse resultaat hiervan wordt gestort of onttrokken uit de gevormde voorziening riolering. De nadruk van dit GRP ligt op klimaatadaptatie en bewustwording hiervan.

Het beheer

Om de beleidsdoelstellingen voor het jaarlijks onderhoud te realiseren, voeren we onder meer de volgende maatregelen uit:

• Twee keer per jaar reinigen van alle kolken en lijngoten;
• Jaarlijks 10 procent van het vrij vervalstelsel reinigen en inspecteren;
• Jaarlijks noodzakelijke reparaties uitvoeren op basis van de hierboven genoemde inspectie;
• Twee keer per jaar alle gemalen en bergbezinkvoorzieningen onderhouden;
• Eén keer per jaar alle gemalen en bergbezinkvoorzieningen reinigen;
• Eén keer per jaar alle drukrioolgemalen reinigen en onderhouden;
• Jaarlijks opschonen van watergangen;
• Het onderhouden en vervangen van huisaansluitingen;
• Verhelpen van klachten, meldingen en storingen;
• Structurele vervanging van het riool bij einde levensduur;
• Het innen van rioolheffing.

Actuele ontwikkelingen

Afgelopen jaar is een groot deel van de Eindhovenseweg en de Dommelseweg vernieuwd waarbij ook het regenwater van de openbare ruimte is afgekoppeld van de gemengde riolering. Begin 2025 zal het laatste stukje van de Eindhovenseweg richting De Kleine Meer worden aangelegd waarna de Blauwe Ader Noord gereed is.

Voor het onderdeel bewustwording bij burgers hebben we in 2023 een nieuwe afkoppelsubsidieregeling vastgesteld. Dit is een stimuleringsregeling om bewoners mee te laten helpen bij de aanpak van wateroverlast en droogte. De bewoners krijgen van de gemeente een bijdrage als ze het regenwater loskoppelen van de riolering en op eigen terrein vasthouden en infiltreren. In 2024 hebben we 12 aanvragen toegekend. Ook kan met vrijblijvend advies aan huis aanvragen van onze afkoppelcoaches. In 2024 hebben hiervan 63 mensen gebruik gemaakt. Dit aantal is lager dan verwacht gezien de extra inspanning die gestopt is in de communicatie. De oorzaak ligt met in de extreme grote hoeveelheid neerslag gedurende het gehele jaar.  

Het beleidskader

De gemeente is verantwoordelijk voor de aanleg en onderhoud van openbare wegen en civiele kunstwerken. Uitgangspunt is dat deze openbare verhardingen en civiele kunstwerken tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten worden onderhouden. Een achterstand bij het onderhoud kan de veiligheid van weggebruikers in gevaar brengen, leiden tot klachten, leiden tot ongevallen en het aansprakelijk stellen van de gemeente. Leidraad voor het onderhoud aan wegen en civiele kunstwerken is de systematiek voor rationeel wegbeheer van het CROW (nationaal kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte).

Het beheer

Voor het beheer van wegen en civiele kunstwerken is het Beheerplan Wegen en Civiele kunstwerken 2021-2030 vastgesteld. Met dit plan willen we inzicht geven in de huidige staat van onze wegen en civiele kunstwerken en in de manier waarop we het beheer en onderhoud hiervan vormgeven. Daarbij kijken we vooruit naar de invulling van het beheer voor de komende begrotingsperiode, met een doorkijk naar de lange termijn (tien jaar). Dit beheerplan wordt iedere vijf jaar geactualiseerd.

Bij de beheermaatregelen kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het tweejaarlijks uitvoeren van een inspectie en het bijhouden van de data in GBI. Op basis hiervan stellen we onderhoudsplannen op en stemmen we af met andere beheerdisciplines en projecten.

Voor de instandhouding van wegen en civiele kunstwerken is de voorziening ‘groot onderhoud wegen/bruggen’ ingericht. De storting in deze voorziening is afgestemd op verschillende beheerplannen en onderhoudsplannen voor het onderhoud van onze wegen en civieltechnische kunstwerken.

Het dagelijks onderhoud aan onze wegen, bruggen en civieltechnische kunstwerken voeren we uit op basis van de klachten/meldingen die via melddesk (vanaf mei 2025 via de Binnenbeterapp) bij de gemeente binnenkomen. Deze ingekomen klachten worden, samen met de bij de inspecties geconstateerde kleine gebreken, op basis van prioritering verholpen. Het onderdeel gladheidbestrijding voeren we ten slotte uit op basis van een door het college vastgesteld gladheidsbestrijdingsplan.

Actuele ontwikkelingen

Elke twee jaar beoordelen we het onderhoudsniveau van alle verhardingen met een inspectie op basis van landelijke richtlijnen/normen. In het voorjaar van 2023 hebben we het totale wegen-areaal visueel geïnspecteerd. Op basis daarvan wordt het meerjaren onderhoudsprogramma elementenverharding 2026-2029 opgesteld.

Naast de visuele inspectie is in 2013 een grootschalig constructief onderzoek uitgevoerd aan onze doorgaande asfaltwegen om de levensduur en het onderhoudsniveau voor de middellange termijn te bepalen. In 2022 is een nieuw onderzoek uitgevoerd, met name voor de buitenwegen, welke als input dient voor een onderhoudsprogramma asfaltwegen vanaf 2026.

Elke vijf jaar beoordelen we het onderhoudsniveau van alle civiele kunstwerken op basis van landelijke normen/richtlijnen. De civieltechnische kunstwerken bestaan uit: bruggen, duikers, geluidschermen, grondkeringen en kano-aanlegsteigers zijn in 2023 geïnspecteerd en opgenomen in een meerjarenplanning. Op basis van dit bestand plannen we de benodigde onderhoudswerkzaamheden en krijgen we inzicht in de geplande renovaties.  

Kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren

Uit het beheersysteem GBI blijkt dat de gemeente Valkenswaard in totaal ca. 2.100.000 m2 verhardingen in beheer heeft en dat deze voldoen aan de in het KOOR gestelde kwaliteitsniveaus.

De financiële consequenties voor wegen worden via voorziening wegen en losse kredieten in de begroting opgenomen. 

Het beleidskader

Het is voor de gemeente van groot belang om positief bij te dragen aan de natuur en het milieu en als aantrekkelijke woongemeente te fungeren. Het streven is om met ons waardevolle groen de biodiversiteit te stimuleren en een woonklimaat te realiseren dat ruimte, rust en diversiteit bevat. Maar we willen ook de groene kwaliteiten benutten om bewoners en recreanten er plezier aan te laten beleven. Om het aanwezige groen te behouden, en zelfs te versterken, hanteren we het groenstructuurplan. Dit plan fungeert als toetsingskader voor het beschermen van ons bestaande groen en het inpassen van nieuwe ontwikkelingen. Voor het beheren van de ruim 960 hectare bossen, natuurterreinen en landschappelijke elementen is in het Integraal Ontwikkelingsplan Bos- en Natuurterreinen voor de komende jaren een ontwikkelrichting vastgelegd. Over het geheel bezien blijven we inzetten op vergroening, bijvoorbeeld door het aanplanten van nieuwe bomen: zowel in de kernen als in het buitengebied.

Het beheer

De kwaliteit van ons groen wordt in het kader van kwaliteit gestuurd werken (beleidsplan KOOR) regelmatig geïnspecteerd. Zo houden we elk jaar tweemaal een groen- en een kwaliteitsinspectie. Bij groenbeheer houden we zoveel mogelijk rekening met klimaatadaptie en proberen we de biodiversiteit en de ecologische natuurwaarden te versterken. Dat doen we bijvoorbeeld door daar waar mogelijk het onderhoud te verminderen. Om het milieu minder te belasten, borstelen we het onkruid weg in plaats van dat we het chemisch bestrijden of wegbranden.

Het bestrijden van de eikenprocessierups doen we steeds meer op natuurlijke wijze door het planten van speciale bollenmengsels, het zaaien van wildbloemen en het aanpassen van de vaste beplanting naar soorten die de natuurlijke vijanden van de rups aantrekken. Met mezenkastjes en speciale broedkasten wordt de natuurlijke bestrijding nog een extra impuls gegeven. Preventieve bestrijding, met een biologisch bestrijdingsmiddel, bouwen we af en voeren we nog slechts uit op plekken waar veel mensen komen en gezondheidsrisico’s op de loer liggen. Invasieve exoten zoals de Japanse duizendknoop steken op steeds meer plaatsen de kop op. We beheersen de groei van de Japanse duizendknoop omdat voor bestrijding nog geen adequate en betaalbare methoden beschikbaar zijn. Ook de Aziatische hoornaar komt steeds meer voor binnen onze gemeente en bedreigt de biodiversiteit en voedselketen door verstuivende insecten als bijen te doden. Samen met de provincie nemen we maatregelen om de hoornaar te beheersen. In 2025 gaan we onze inwoners gerichter informeren zodat ze waarnemingen van de Aziatische hoornaar melden en we de opmars van deze schadelijke exoot kunnen beperken.

Voor het groot onderhoud en de vervanging van groen is nog geen voorziening of reserve gevormd. De lasten en baten worden rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. Bij de huidige werkwijze voeren we het vervangen, de vernieuwing en de renovatie van groen zoveel mogelijk uit binnen integrale uitvoeringsprojecten.

Actuele ontwikkelingen 

Momenteel transformeren we onze bestaande beleidsregels met betrekking tot groen om naar de vorig jaar ingegane Omgevingswet. We betrekken groenorganisaties om maatregelen in kader van klimaatadaptatie en verhogen biodiversiteit beter uit te werken en waarborgen dat onze bijzondere bomen, monumentaal en waardevol, beter beschermd worden. Met het oprichten van een bomenfonds proberen we de herplantplicht beter uit te werken en particuliere eigenaren van waardevolle bomen tegemoet te komen in de kosten van beheer en behoud. We stimuleren de biologische diversiteit met maatregelen zoals ecologisch bermbeheer, bloembollen, minder bestrating voor klimaatadaptie door acties als ‘tegelwippen’ en het adopteren van boomspiegels door inwoners. Samen met de wijkcommissies, Woningbelang en het IVN organiseren we kleinschalige projecten om onze inwoners te stimuleren ook bij te dragen aan vergroening en klimaatadaptatie.

Beleidskader 

Eind 2023 is de bestuursopdracht 2024-2028 vastgesteld met als doel om meer grip op vastgoed te krijgen middels het formuleren van een integrale vastgoedstrategie, het onderhoud van de vastgoedportefeuille meerjarig te borgen en ter voorkoming dat er voor het vastgoedbezit extra beroep zal moeten worden gedaan op de algemene middelen. Om het beoogde effect te halen zijn er hiervoor in 2024 meerde acties afgerond. Het meerjarenonderhoudsplan 2024 t/m 2043 voor het gemeentelijk vastgoed en de integrale vastgoedstrategie zijn in 2024 door de Raad vastgesteld. In 2025 zal dit een vervolg krijgen middels uitwerking van de jaarlijkse voortgangsrapportage (als onderdeel van de vastgoedstrategie) de methodiek voor huurprijsbeleid, het accommodatiebeleid en de routekaart verduurzaming.

Portefeuilleoverzicht

De gemeente Valkenswaard beschikt over een grote en diverse vastgoedportefeuille. Het in eigendom hebben van dit vastgoed is voor een gemeente geen doel op zichzelf. Het vastgoed faciliteert in het kunnen uitvoeren van wettelijke taken, beleidsdoelstellingen en andere maatschappelijke functies.

De gemeente Valkenswaard kent in totaal 74 vastgoedobjecten met een totale omvang van circa 69.000m2 bruto vloeroppervlakte (bvo). Vanuit de wetgeving is er sprake van gedeeld eigendom tussen schoolbesturen (juridisch eigenaar) en de gemeente (economisch eigenaar/claimrecht). Wanneer het onderwijsvastgoed er buiten gelaten wordt betreft het 59 gebouwen en circa 49.800m2 bvo. Onderstaande grafiek geeft een uitsplitsing van de vastgoedportefeuille naar gebruiksdoel. 

Het beleidskader

De gemeente is verantwoordelijk voor de aanleg en het onderhoud van de openbare verlichting langs de openbare wegen. Hiervoor is het “beheerbeleidsplan OVL 2013-2022” vastgesteld, inclusief de hierop aansluitende beheer- en uitvoeringsplannen. Belangrijk uitgangspunt is dat de openbare verlichting naast de verkeersveiligheid ook de sociale veiligheid vergroot. Tegelijkertijd willen we dat de openbare verlichting energiezuinig en niet lichtvervuilend is en dat deze een zo laag mogelijke belasting geeft voor de flora, fauna en de omgeving. Voor de afweging om wel of niet te verlichten worden de determineertabellen uit de richtlijn NPR-13201 gehanteerd. Uitgangspunt is: “Niet verlichten, tenzij…”.

Voor de komende periode vanaf 2025 wordt het beheerbeleidsplan voor openbare verlichting geactualiseerd.

 Het beheer

We hebben de beschikking over een beheerprogramma, waarin de actuele gegevens van onze openbare verlichting zijn opgenomen. De vervanging van de openbare verlichting vindt plaats via investeringsprojecten. Afgeschreven conventionele verlichting wordt vervangen door LED-verlichting. De lasten en baten worden rechtstreeks in de exploitatie verantwoord.

Begin 2023 is het gecombineerd onderhouds- en vervangingsbestek aanbesteed voor de komende vier jaren. De aannemer draagt, naast het direct acteren op ontvangen storingen, ook zorg voor de juiste beheergegevens, klein- en grootschalige vervangingen en het dagelijks onderhoud waarbij wij als opdrachtgever de algehele regie voeren. Voor de komende periode wordt het gecombineerde onderhouds- en vervangingsbestek opnieuw aanbesteed.

Actuele ontwikkelingen

In 2024 zijn 57 masten vervangen in o.a. Crocuslaan e.o., Kromstraat en gebogen masten Waalreseweg. Tevens zijn 300 stuks LED armaturen aangebracht, waarvan 34 Vleermuisvriendelijke armaturen aan de Peedijk en Loonderweg.

Dit proces zetten we uiteraard naast de normale onderhoudswerkzaamheden en incidentele vervangen in 2025 weer voort. Streven is in 2030 100% LED binnen de gemeente.

Kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren

Wij beschikken momenteel over 7.368 lichtmasten en 7.636 armaturen (inclusief grondspots). 

Het beleidskader

Eén van de kerntaken van de gemeente Valkenswaard is de zorg voor een goed functionerend wegennet. Verkeersregelinstallaties (VRI’s) zijn daar een onderdeel van en hebben een belangrijke functie voor het realiseren van de beleidsdoelen. Deze beleidsdoelen gaan over belangrijke maatschappelijke thema’s als mobiliteit, bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid. Voor VRI’s is het Beheerbeleidsplan verkeersregelingen 2013-2022 vastgesteld.

In Valkenswaard staan momenteel dertien VRI’s, die eigendom zijn van de gemeente. Door slecht afgeregelde regelapparatuur, uitval of andere storingen kunnen gevaarlijke situaties ontstaan. Een adequaat VRI-beheer, waarbij storingen snel worden opgelost en versleten en slecht functionerende onderdelen (preventief) worden vervangen, is noodzakelijk. Zo kunnen we de kans op storingen verkleinen en de levensduur van de installatie verlengen.

Het beheer

Het technische beheer vraagt om een duidelijke beheerstrategie en bijbehorende financiële middelen. Alle installaties worden jaarlijks onderworpen aan een inspectie. Op basis van de resultaten daarvan actualiseren we het onderhoudsprogramma voor een periode van vier jaar. Voor de instandhouding van verkeersregelinstallaties hebben we geen voorziening ingericht maar worden de lasten en baten rechtstreeks in de exploitatie verantwoord. Voor grootschalig onderhoud en vernieuwingen richten we investeringsprojecten in.

Naast het technische beheer is het functionele beheer van de installaties belangrijk. Het zogenaamde verkeersbeheer beoordeelt onder meer aan de hand van kruispuntanalyses en binnengekomen wensen en klachten of we de verkeersregelprogramma’s in de verkeersregelautomaten (VRA’s) moeten aanpassen. VRI’s zijn ook een belangrijk verkeerskundig sturingsinstrument om verkeerstromen te beïnvloeden. Ook dit aspect maakt het noodzakelijk om actueel verkeersmanagement te voeren.

Actuele ontwikkelingen

De VRI die op een huurautomaat stond is intussen vervangen door een nieuwe VRI. Hierdoor zijn er nu dertien VRI’s die voldoende restlevensduur hebben en naar behoren functioneren. In 2024 is het traject gestart om de regelkasten van 6 vri's te vervangen door iVRI’s. Deze aanpassingen zullen een dynamisch verkeersmanagement mogelijk maken wat de doorstroming zal bevorderen. Voor deze aanpassingen is een rijkssubsidie beschikbaar.

Kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren

Het aantal storingen en meldingen is een goede indicatie van de technische staat van een VRI. In combinatie met informatie uit het jaarlijks preventief onderhoud actualiseren we de planning voortdurend waar dat nodig is.

Het beleidskader

In 2015 is het speelvoorzieningen beheerbeleid vastgesteld. Daarin staat dat we het aantal speelplekken verminderen, de speelplekken aanpassen aan de situatie in de wijk en de kwaliteit van de overblijvende locaties verbeteren als dat mogelijk is. Bij de aanpassingen kijken we ook direct naar de toegankelijkheid ‘Agenda 22’ waarin het uitgangspunt is dat (speel)voorzieningen voor iedereen toegankelijk zijn. Verder is voor het beheer en het onderhoud van de speelplekken uiteraard het ‘Besluit Veiligheid van Attractie- en speeltoestellen’ van belang omdat daarin de wettelijke verplichtingen zijn opgenomen waaraan de speeltoestellen moeten voldoen.

Het beheer

Vanuit het beheerprogramma speelvoorzieningen is een meerjarenplanning voor het groot onderhoud en vervanging opgesteld. De concrete onderhoudsplannen maken we aan de hand van de jaarlijks, wettelijk verplichte veiligheidsinspecties en de technische staat van de speelvoorzieningen. De kosten voor het onderhoud worden rechtstreek in de exploitatie verantwoord. De vervanging van de speelvoorzieningen wordt gedekt door de bestemmingsreserve speeltoestellen.

Actuele ontwikkelingen

Recent heeft de gemeente Valkenswaard de Samenspeelbelofte ondertekend. Dit betekent dat we ons inzetten om speelplekken zo in te richten dat iedereen zich welkom voelt, met of zonder beperking.

In 2024 zijn verschillende speelplekken in zijn geheel gerenoveerd zoals de speelplek bij Kinderboerderij t Weike, de Meidoornlaan en bij het buitenzwembad van de Wedert. Ook is de skatebaan opgeleverd en is er een start gemaakt met de voorbereiding van de pumptrackbaan, de natuurspeeltuin aan de Dukaathof en de vervangingen die gepland staan voor 2025. Er komen geregeld wensen van kinderen die graag een extra speeltoestel willen. Deze wensen kunnen we vaak inwilligen door gebruik te maken van het wensenpotje.  

Kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren

Wij regelen op dit moment het beheer, het onderhoud en de vervanging van 73 speelplekken. In zijn totaliteit staan daar nu 439 openbare speel en openbare sporttoestellen in onze gemeente.

Het beleidskader

De beleidsvisie Valkenswaard beweegt naar de Toekomst en de verschillende normen van het NOC*NSF en sportbonden vormen het gemeentelijk beleidskader voor de buitensportvoorzieningen.

Met het beleid zorgen we ervoor dat de accommodaties voldoen aan de maatschappelijke (breedte)sport basisnormen. 

Het beheer

Het “Meerjaren Investering Plan buitensportaccommodaties” (MIP) geeft ons een nauwkeurig inzicht in de omvang, het kwaliteitsniveau en de theoretische levensduur van onze buitensportvoorzieningen. Dit kwaliteitsniveau wordt jaarlijks gecontroleerd en waar nodig aangepast in het MIP. Uit deze gegevens blijkt duidelijk dat we, bezien over een periode van dertig jaar, gemiddeld € 500.000 per jaar nodig hebben om het gebruik van deze voorzieningen voor de toekomst te kunnen garanderen. Jaarlijks geven we via de Nota Kaders aan welke buitensportvoorzieningen in het betreffende begrotingsjaar moeten worden vervangen.

Het Meerjaren Onderhoud Plan buitensportaccommodaties (MOP) geeft ons een exact beeld welke middelen er jaarlijks nodig zijn om via regulier en dagelijks onderhoud onze buitensportaccommodaties op het vereiste kwaliteitsniveau te houden. Wanneer we dit onderhoud niet of minder uitvoeren lopen we het risico dat de theoretische levensduur van de buitensportaccommodaties/sportvelden niet gehaald gaat worden en dat er klachten vanuit de gebruikers ontstaan.   

Actuele ontwikkelingen

In 2024 is het basketbalveld gerealiseerd, het skatepark, de trimbaan in Borkel en is bij RKVV Dommelen een natuurgrasveld gerenoveerd, zijn er verschillende fietsenstallingen bij verenigingen en het buitenzwembad opgeknapt, is er een start gemaakt met de aanleg van glasvezel op sportpark Den Dries en zijn we de voorbereidingen gestart voor het aanleggen van veldverlichting bij veld 5/6 op sportpark Den Dries en om tot renovatie van de voetbal kunstgrasvelden te komen die in 2025 en 2026 worden vervangen. De nieuwe velden krijgen een natuurlijke infill van kurk en olijfpitten. Op deze manier bereiden we ons voor op het verbod op polymere infill, dat vanaf 2031 van kracht is.

Het beleidskader 

In het KOOR (Kwaliteit Onderhoud Openbare Ruimte) is opgenomen dat “gemiddeld B” het kwaliteitsniveau moet zijn van het onderhoud van onze kapitaalgoederen. Daarnaast zijn er diverse wetten of regelingen als de Wegenverkeerswet en het Attractiebesluit en eisen van sportbonden waarin bepalingen zijn opgenomen hoe onze kapitaalgoederen moeten worden onderhouden. In het kader van het project “Beheer op orde” hebben we een professionele beheerorganisatie ingericht die voor de uitvoering van hun werkzaamheden moet kunnen beschikken over bedrijfsvoertuigen en machines.  

Het beheer 

Het onderhoud aan de bedrijfsvoertuigen en machines wordt voor een groot deel verricht door eigen personeel in onze garage. Jaarlijks moeten er ook voertuigen en machines worden vervangen. Hiervoor hebben we de bestemmingsreserve “tractie ruimtelijk beheer” ingesteld. Naast de bedrijfsvoertuigen en machines van het team B&U zijn hierin ook de voertuigen van de bodes en boa`s opgenomen. Het college stelt jaarlijks het benodigde vervangingsbudget ter beschikking vanuit deze reserve.  

Actuele ontwikkelingen 

Het tractie bestand is afgestemd op de nieuwe beheerorganisatie. Eind 2019 zijn we overgegaan op het tanken van de voor het milieu betere blauwe diesel (HVO-50). Sinds 2015 zetten we ons in voor een duurzamer tractiebestand. In dat jaar zijn twee elektrische bestelwagens aangeschaft. Sinds 2023 beschikt de gemeente Valkenswaard ook over haar eerste elektrische bakwagen. In 2024 is een elektrische cirkelmaaier en gator (klein terreinvoertuig) aangeschaft. Binnen de mogelijkheden die er zijn proberen we op deze manier de voorbeeldfunctie van de gemeente toe te passen. 
In 2024 zijn we daarnaast gestart met het opstellen van een geactualiseerd tractiebeheerplan met actuele prijzen. Dit tractiebeheerplan vormt de kern van onze strategische benadering om de prestaties en duurzaamheid van ons tractiebestand te optimaliseren. 

Het doel van deze financieringsparagraaf is de uitvoering van de treasuryfunctie in beeld te brengen. De treasuryfunctie bestaat uit de taken financiering, cashmanagement en renterisicobeheer met als doel: de organisatie te voorzien in de behoefte aan vreemd vermogen tegen zo laag mogelijke kosten en te beschermen tegen ongewenste financiële risico’s. De uitvoering ervan vereist beslissingen in een complexe geld- en kapitaalmarkt. Onder de functie valt ook het garanderen van geldleningen door derden.

Financiering binnen de gemeente Valkenswaard gaat volgens het systeem van totaalfinanciering. Dit houdt in dat er geen rechtstreeks verband bestaat tussen een bepaalde investering en de aangetrokken financieringsmiddelen. Jaarlijks wordt de financieringsbehoefte bepaald. De gemeentelijke eigendommen  financieren we door het eigen vermogen in de vorm van reserves en voorzieningen en door middel van langlopende geldleningen.

Tussentijdse schommelingen in de financieringspositie worden door een rekeningcourant overeenkomst en kasgeldleningen opgevangen. Bij benutting van kasgeldfaciliteiten wordt de afweging gemaakt of en wanneer omzetting in een vaste geldlening noodzakelijk is. Daarnaast wordt gekeken naar de rentepercentages en de verwachte ontwikkeling daarvan. Het streven is telkens om de gemiddelde rente zo laag als mogelijk te houden.

Het renterisico is het volume aan uitstaande schuld, dat aan een renteherziening onderhevig is. De wetgever heeft in de wet Fido eisen gesteld aan het maximum aan renterisico dat een gemeente in enig jaar mag lopen. Deze vinden hun uitdrukking in de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

Kortlopende schuld: de kasgeldlimiet
In de Wet Fido is een norm gesteld voor het maximum bedrag waarmee de gemeente haar investeringen met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren: de zogenaamde kasgeldlimiet. Deze limiet bedraagt maximaal 8,5% van het begrotingstotaal en is voor 2024 berekend op € 8,748 miljoen.
Met de Bank Nederlandse Gemeenten is een overeenkomst financiële dienstverlening (rekening-courant) gesloten met een kredietfaciliteit van maximaal € 5,0 miljoen. In 2024 heeft er in een kwartaal een overschrijding van de kasgeldlimiet plaatsgevonden. Na deze constatering is op basis hiervan een nieuwe langlopende lening aangetrokken, waarmee de kortlopende lening omgezet is naar een langlopende lening, welke al begroot was. Hiermee is weer voldaan aan de norm voor het kasgeldlimiet. 

Startersleningen
In 2024 zijn via Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) leningen verstrekt aan starters binnen onze gemeente. De gemeente verstrekt 25% van de afgesloten lening. Het rijk en de provincie verstrekken het resterende deel van 75% van de leningen aan deze starters.

In 2024 is er circa €55.000 ontvangen aan rente op uitzettingen de Rijksschatkist (schatkistbankieren). Daarnaast zijn ook rentebaten ontvangen voor de uitzettingen van de Groene Zone. Daarnaast is het omslagpercentage van de rente op eigen investeringen eind 2024 herberekend. Hiermee is het percentage van de omslagrente bijgesteld van 1,5 % naar 1%. Hiermee wordt dus ook minder rente toegerekend aan de taakvelden, ten opzichte van 2023. Daarnaast is in 2024 ook gestopt met het toerekenen van bespaarde rente, conform de aanbevelingen van de commissie BBV. 

De gemeente Valkenswaard is, net als alle aangesloten gemeenten, aandeelhouder bij de BNG Bank. Jaarlijks ontvangen we hiervoor een dividenduitkering. In 2024 bedroeg het dividend over de 12.987 aandelen € 2,16 per aandeel. In totaliteit is er € 28.052 ontvangen aan dividend.

De gemeente Valkenswaard staat loopt voor een aantal instellingen een kredietrisico. De gemeente staat voor deze (sociale) instellingen garant of heeft een achtervangpositie. In onderstaande tabel wordt weergegeven wat deze risico's zijn, mochten de instellingen niet aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen. 

De wereld en daarmee onze opgaven veranderen in een vlot tempo. Dit vraagt meebewegen en meegroeien van onze organisatie. Onze samenwerkingspartners en inwoners mogen dit ook van ons verwachten.  

Als gemeente maken we ons zowel sterk voor het algemeen belang als voor de behoeften van kleinere groepen in de samenleving. Dat dienstverlenend karakter moeten we laten zien aan de inwoners, organisaties en partners met wie wij samenwerken. 

Toekomstvisie 
De Toekomstvisie is herijkt en opnieuw vastgesteld naar 2040.

Organisatie ontwikkeling

In de eerste helft van 2024  is bovenstaande programmatische opzet voor integrale aanpak van Organisatie Ontwikkeling opgesteld. Het bestaat uit vier programma's, namelijk het kaderen van de grote opgaven, de arbeidsmarktstrategie, het binden en boeien van medewerkers en het inrichten van de organisatie.

In de tweede helft van 2024 is gestart met dit programma.  Het programma (grote) opgaven kaderen omvat een integrale benadering van de grote opgaven, waaronder sturingsfilosofie en participatie, met andere grote en organisatie brede opgaven in de organisatie. De programma's zijn voorzien van inhoud, de belanghebbenden zijn geïnformeerd en de werkgroepen  zijn gestart. 

De kernwaarden Empathisch, Gelijkwaardig, Daadkrachtig en Oplossingsgericht zijn en blijven het uitgangspunt bij ons werken en handelen.

Sterk in je samenwerking 
In sterk in je samenwerking staat het samenwerken met onze partners centraal. We zijn continu in verbinding en in gesprek met onze omgeving. Samen met onze inwoners, onze (regionale) samenwerkingspartners en andere overheden werken we aan de doelen uit de Toekomstvisie. 

We zijn daarbij Altijd Open, we luisteren naar onze inwoners en partners. We denken mee en maken mogelijk, omarmen nieuwe en andere ideeën bij alles wat er in onze samenleving speelt. Participatie is en blijft een sleutelwoord. Het is belangrijk dat we de samenwerking vanaf het begin opzoeken.  

Ook regionaal liggen er kansen om ons te profileren. We kijken daarbij niet enkel naar wat de regio ons biedt, maar nadrukkelijk ook naar wat wij de regio kunnen bieden. We hebben toegevoegde waarde aan de Brainportregio en zetten hierop in, in de manier waarop we samenwerken met de regio. Onze toekomstvisie, met de pijlers Kwaliteit van leven in Valkenswaard en FF offline in Valkenswaard, en de regionale ontwikkelstrategie bieden daar de handvatten voor. 

Focuspunten voor het programma Sterk in je Werk en Sterk in je Samenwerking

Binnen de programma’s hebben we meer focus aangebracht op basis van input uit het medewerkersonderzoek 2022 en de SWOT-analyse 2024. De focuspunten helpen ons om onze doelen te bereiken en maken het programma beheersbaar. De (digitale) ontwikkelingen gaan zo snel dat geen focus ervoor kan zorgen dat de doelen uit het oog worden verloren omdat op we elke trein springen. Het huidige programma kent de volgende focuspunten. 

• Integraal werken  

Samenwerking tussen teams – In de Toekomstvisie staat dat samenwerking steeds belangrijker wordt als we de doelen van onze centrale thema’s willen behalen. Een integrale benadering, over de beleidsgrenzen heen, is dus noodzakelijk. Aan de ene kant gaat het over praktische zaken: wie hebben we waarvoor nodig, hoe kan ik wie vinden en hoe pakken we integraal werken het best aan? Maar aan de andere kant gaat het over gedrag: hoe zorgen we ervoor dat samenwerking onderdeel van onze manier van werken wordt? En dat we altijd op zoek gaan naar de juiste mensen om tot het beste resultaat te komen? De werkgroep integraal werken heeft in 2022 een plan van aanpak opgesteld, de acties hieruit zijn grotendeels geïmplementeerd of afgerond. De laatste acties lopen naar verwachting door tot begin 2024, waarbij het borgen een belangrijk aandachtspunt is. Het blijft belangrijk dit thema met enige regelmaat bespreekbaar te maken en dus op de interne agenda’s te plaatsen. 

• Doen! 

Sturingsfilosofie – Onder leiding van een begeleidingsgroep, waarin een afvaardiging van raads- en collegeleden en de ambtelijke organisatie zijn vertegenwoordigd, is door een bureau een sturingsfilosofie op rolneming en participatie opgesteld.  De sturingsfilosofie op rolneming en participatie is op 7 november 2024 door de gemeenteraad vastgesteld en in 2024 is een begin gemaakt met de uitwerking daarvan, waarbij ook de twee aangenomen moties worden betrokken. 

• Groei! 

Arbeidsmarktvraagstuk – Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt is het voor gemeenten belangrijk om zich goed te positioneren en te profileren als aantrekkelijke werkgever. Hiervoor is gewerkt aan een arbeidsmarktbenadering, waarmee in 2024 gewerkt wordt met het doel om te blijven groeien!

Ontwikkelingen in de bedrijfsvoering

Bedrijfsvoering A2
De paragraaf bedrijfsvoering geeft een toelichting op de onderdelen Bedrijfsvoering en Werk & Inkomen. De GRSA2 voert deze taken uit voor de 70.000 inwoners van de gemeenten Cranendonck, Heeze-Leende en Valkenswaard, als voor haar eigen interne organisatie. Deze paragraaf biedt inzicht in de ontwikkelingen omtrent bedrijfsvoering, gericht op het adequaat uitvoeren en het bieden van een kwalitatieve dienstverlening.

Organisatieontwikkelingen GRSA2
Een belangrijke ontwikkeling is de aanstelling van een vaste directeur, per 1 februari 2024. Een vaste invulling zorgt voor meer koersvastheid en stabiliteit in de doorontwikkeling van de GRSA2. Naast de directie, zijn in de loop van 2024 ook de managersfuncties ingevuld. Dit zorgt voor een stabiel MT. In 2024 is een fundament gebouwd voor het optimaliseren van de dienstverlening. Dit is in lijn met het bestuursbesluit om de GRSA2 te voorzien van een impuls en te investeren in de toekomst van de organisatie. Het Ontwikkelplan van de GRSA2 gaat hier verdere handen en voeten aan geven.

Personele ontwikkelingen GRSA2
De formatieontwikkeling is nu structureel verankerd in de strategische agenda van de drie gemeenten en de GRSA2. Dit onderwerp wordt open besproken op basis van vertrouwen, wat bijdraagt aan een duurzame en optimale ondersteuning van de gemeenten door de GRSA2.
Hoewel de uitstroom in de loop van 2024 is verminderd (10,2 %), bleef de GRSA2 afhankelijk van inhuur om de dienstverlening te waarborgen. Hierdoor vielen de salariskosten van de GRSA2 vielen lager uit dan begroot als gevolg van het aantal openstaande vacatures. De vrijgevallen middelen, samen met het begrote inhuurbudget, zijn ingezet ter dekking. Naast de inhuur voor de vervanging van vacatures binnen de salarisruimte, werd ook vanuit andere budgetten ingehuurd voor vervangingen bij ziekte, specialistische expertise en projectmatige werkzaamheden.

Door het tijdelijk aanstellen van een verzuimcoach en strakke sturing vanuit het MT, is het verzuim fors afgenomen. Van 9,06% in 2023 naar 5,42% in 2024. Dit betekent dat de combinatie van een laag verzuimpercentage, in combinatie met een lage meldingsfrequentie, de GRSA2 als ‘gezond bedrijf’ kan worden beschouwd. De cijfers geven geen reden tot directe aanpak. Echter is het belangrijk om de cijfers nauwlettend in de gaten te houden en alert te blijven.

Met nieuwe wervingsmethoden hoopt de GRSA2 sneller haar vacatures in te kunnen vullen en wordt gepoogd om hoge inhuurkosten te drukken. In 2024 heeft dit geleid tot een instroom van 30,6%. Vacatures binnen bepaalde vakgebieden, zoals financiën, IT en met name privacy- en informatiebeveiliging, blijven uitdagend om in te vullen. Het niet vervullen van deze functies brengt risico’s met zich mee voor de organisaties.

In 2024 heeft de GRSA2 diverse opleidingen en trainingen gefaciliteerd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de inhouse BBV-cursus. Naast dat deze opleidingen een belangrijke bijdrage leveren aan de investering in onze medewerkers, heeft de ontwikkeling van kennis en competenties een positief effect op de kwaliteit van de dienstverlening aan onze klantgemeenten.

Doorontwikkeling dienstverlening
Naast de reguliere dienstverlening, zijn er een aantal ontwikkelingen geweest. Het traject omtrent de jaarrekeningcontroles 2024 is zeer intensief geweest. Dit heeft geleid tot een forse extra capaciteitsvraag voor met name de teams Financiën en Auditing & Control en het tijdelijk aantrekken van externen. De prioriteit lag voornamelijk op het afronden van de accountantscontroles. Ondanks de uitdaging, heeft dit uiteindelijk geleid tot vier goedkeurende verklaringen. 

Verder zijn er stappen gezet in de optimalisatie van de P&C-processen. De implementatie van de aanbevelingen van BMC voor de financiële functie is gestart, en de formatieontwikkeling is geïntegreerd in het toekomstplan. Om de P&C-producten efficiënter samen te stellen, is de applicatie Pepperflow geïntroduceerd. Deze vermindert de kans op foutieve informatie en helpt de vier organisaties de financiële verantwoording naar een hoger niveau te tillen.

In 2024 werden ook de budgethoudersregeling en het inkoopbeleid herzien, die per 1 januari 2025 in werking treden. Ondanks het realiseren van een stabiele fiscale bedrijfsvoering binnen de Samenwerking A2-gemeenten, is het helaas niet gelukt dit op de lange termijn te waarborgen met de huidige bezetting. Dit is een van de focuspunten voor 2025.
In lijn met het “Toekomstplan Auditing & Control” werden in de loop van 2024 de vacatures binnen Auditing & Control ingevuld en is de applicatie Checkpoint aangeschaft. Dit biedt beter inzicht in de risico’s en bevindingen van het team, terwijl het de uitvoering van interne controles professionaliseert. In 2024 zijn de eerste rechtmatigheidsverantwoordingen afgegeven, gebaseerd op het Jaarplan Auditing & Control en het Jaarplan Interne Controle W&I.

De aanbesteding van het personeelsinformatiesysteem/E-HRM is gestart, met een definitieve keuze in mei 2025 en implementatie in de tweede helft van dat jaar. Voor de salarisdienstverlening is gekozen voor een hybride model, met zowel een interne salarisadministrateur als een externe partij. Dit legt de basis voor een efficiënte en betrouwbare verwerking van personeels- en salarisgegevens vanaf 2025.

Om de ICT-dienstverlening te verbeteren, is gestart met het vernieuwen van het ICT-fundament wat zorgt voor meer continuïteit, schaalbaarheid en flexibiliteit voor plaats- en tijdonafhankelijk werken. In 2024 werd besloten om de hybride manier van werken versneld in te voeren vanwege technische knelpunten in de verouderde Citrix-omgeving. Hierdoor startte I&A met de versnelde uitrol van mobiele devices voor de vier organisaties. Dit traject loopt door in 2025.

Tenslotte is tijdens de directieraad in maart 2024 besloten de actualisatie van de producten- en dienstencatalogus (PDC) voorlopig ‘on hold’ te zetten. De samenwerking wordt vooralsnog gecontinueerd in de huidige vorm. Desondanks wordt er gekeken naar welke diensten we kunnen leveren met de mensen die we hebben. Daar waar dat de dienstverlening onder druk zet gaan we het gesprek aan.

Informatieveiligheid en privacy
Gemeenten verwerken veel informatie en persoonsgegevens. Deze informatie wordt o.a.  gebruikt om besluiten te nemen, beleid op te maken, beschikkingen af te geven, hulp en diensten te verlenen. Het kan vergaande gevolgen hebben als informatie niet juist of niet beschikbaar is of in verkeerde handen terechtkomt. Informatiebeveiliging is het middel om te borgen dat (persoons)gegevens beschermd zijn, systemen en informatie beschikbaar zijn en betrouwbaar zijn. Informatiebeveiliging, wat gaat over de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie, heeft een hoge prioriteit. Informatieveiligheid en privacy zijn van wezenlijk belang voor de (lokale) overheid. In november 2024 is daarom ook besloten om de formatie voor een Privacy Officer op te nemen in de begroting.

Jaarlijks leggen gemeenten verticaal(toezichthouders/ministeries) en horizontaal(gemeenteraad) verantwoording af over informatiebeveiliging. Hiervoor is de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) ontwikkeld. Dit is een zelfevaluatie aangevuld met een externe audit voor de domeinen DigiD en Suwinet. De ENSIA-audit is gebaseerd op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid(BIO). Een basisniveau van informatiebeveiliging wat geldt voor alle overheidslagen. Over de resultaten van de ENSIA-zelfevaluatie en IT-audit worden de gemeenteraden jaarlijks via een Raadsinformatiebrief geïnformeerd.

In 2024 is een start gemaakt met een nieuw “Strategisch informatiebeveiligings- en privacy beleid”.  Daarnaast is in 2024 ingezet op bewustwording, dit is en blijft een continue proces. De mens is een belangrijke, maar ook kwetsbare schakel als het gaat over informatiebeveiliging.

W&I
De werkzaamheden van de afdeling Werk & Inkomen volgen grotendeels de landelijke ontwikkelingen en die van de 3 gemeenten. Daarnaast heeft het team Werk & Inkomen zich in 2024 wederom ingezet voor de afhandeling van de energietoeslag, het leefgeld voor Oekraïense vluchtelingen en het financieel ondersteunen van slachtoffers van de kinderopvangtoeslagaffaire. Ook is het uitvoeringsplan schuldhulpverlening gestart en is de evaluatie van het breed minimabeleid & het kader voor de opzet van het minimabeleid (geharmoniseerd) tot stand gekomen. Door het project ‘klant in beeld’ zijn uitkeringsgerechtigden goed in beeld en zijn nieuwe re-integratietrajecten aanbesteed.  

Al met al een bewogen jaar, met diverse uitdagingen op het gebied van bedrijfsvoering. Desondanks heeft de GRSA2 mooie resultaten bereikt en zijn er stappen gezet om de dienstverlening te verbeteren. Het bestuur heeft in november 2024 haar vertrouwen uitgesproken om te investeren in de toekomst van de GRSA2. De organisatie ziet deze ontwikkeling met enthousiasme tegemoet en gaat hier in 2025 verdere invulling aan geven.

In het overzicht met betrekking tot de personeelsopbouw zijn het CMD, B&W en Raad niet meegenomen. 

Wat willen we bereiken? 
De Wet open overheid (Woo) heeft tot doel de transparantie van de overheid te vergroten en de toegang tot overheidsinformatie te verbeteren. De wet is bedoeld om burgers en organisaties meer inzicht te geven in het functioneren van de overheid en om de democratische controle te versterken.

Wat hebben we daarvoor gedaan en wat gaan we doen? 
De implementatie van de Woo vindt gefaseerd plaats en richt zich op 3 hoofdthema’s: 
1. actief openbaar maken van informatie; 
2. passief openbaar maken van informatie; 
3. informatiehuishouding op orde. 
Actieve openbaarmaking

De Woo verplicht overheden om -gefaseerd door middel van tranches- actief documenten uit de verschillende informatiecategorieën te publiceren. De A2 Samenwerking heeft hier een project voor ingericht.
De gemeente Valkenswaard voldoet per 1 november 2024 aan de eerste tranche van de Woo. Per 1 november moesten vijf informatiecategorieën verplicht openbaar zijn gemaakt. Dit betekent dat burgers en belanghebbenden vanaf 1 november 2024 toegang hebben tot:
•    Wetten en algemeen verbindende voorschriften
•    Overige besluiten van algemene strekking
•    Organisatie en werkwijze
•    Bereikbaarheidsgegevens
•    Vergaderstukken van de Staten-Generaal (niet van toepassing voor de gemeente)

In de loop van 2025 zullen ook de informatiecategorieën uit de tranche 2 van de Woo wettelijk verplicht worden. Hierin zijn andere informatiecategorieën opgenomen. Van deze informatiecategorieën voldoen we nu al gedeeltelijk aan de wettelijke verplichting tot actieve openbaarmaking van:
•    Jaarplannen en jaarverslagen
•    Bij vertegenwoordigende organen ingekomen stukken

Passieve openbaarmaking
In het afgelopen jaar zijn er 45 Woo-verzoeken ontvangen. Het aantal Woo-verzoeken laat zich moeilijk voorspellen. De verwachting is dat naarmate er meer informatie actief openbaar wordt gemaakt, het aantal Woo-verzoeken zal afnemen. 
Informatiehuishouding op orde
“Informatiehuishouding” betreft de opslag, het beheer en de verstrekking van gegevens binnen een organisatie. Dit moet goed georganiseerd zijn, zodat iedereen snel toegang heeft tot de benodigde informatie en om de besluitvorming te kunnen verantwoorden.
In het afgelopen jaar hebben we ons gericht op het vergroten van het bewustzijn over een goed georganiseerde informatiehuishouding en de toekomstige verplichte openbaarheid. De eerste stappen zijn gezet om de informatie uit Tranche 1 en 2 goed te ontsluiten.

 Volgens artikel 1 van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) zijn verbonden partijen privaat-of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft.

Een bestuurlijk belang wordt beschreven als zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij uit hoofde van stemrecht. Als de gemeente een bedrag aan de verbonden partij ter beschikking stelt 
 dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat of waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt, spreekt men van een financieel belang. 
Uitgangspunt bij het participeren in verbonden partijen is dat deze vorm van samenwerking op basis van synergie de gemeente kansen biedt voor het realiseren van de doelstellingen. Bepaalde vormen van samenwerking
kunnen ook risico’s met zich meebrengen. Denk hierbij niet alleen aan  bestuurlijke/politieke risico’s, maar ook aan financiële risico’s. 

In onderstaande tabellen worden alle verbonden partijen behandeld. Voor zover definitieve jaarrekeningen nog niet beschikbaar zijn, worden conceptcijfers ingevuld, dan wel n.n.b. (nog niet bekend). 
Alle onderstaande verbonden partijen worden door de BBV geclassificeerd als gemeenschappelijke regelingen.

De manier waarop de gemeente invloed uitoefent op de realisatie van ruimtelijke plannen kan kortweg worden gezien als de essentie van gemeentelijk grondbeleid. Een slagvaardig grondbeleid is een randvoorwaarde voor het welslagen van ruimtelijk en sectoraal beleid. Toekomstvisie, Structuurvisie, Omgevingsvisie, Woningbouwprogramma en andere beleidsnota’s geven richting aan de toekomstige ontwikkeling van Valkenswaard. Om te zorgen dat de gemeente daarin de regie kan voeren is het van belang dat zij zich naast publiekrechtelijke kaders kan bedienen van privaatrechtelijke kaders en instrumenten. Dit kan door het voeren van een dynamisch grondbeleid. De doelstellingen en werkwijzen en instrumenten van het grondbeleid liggen vast in de Nota Grondbeleid, vastgesteld op 16 mei 2024.

De krapte op de woningmarkt houdt aan en er is nog steeds veel vraag naar woningen. De schaalsprong samenhangend met de operatie Beethoven vraagt om extra inzet op woningbouw. Voor Valkenswaard zal dit betekenen dat er meer en sneller woningen gebouwd moeten worden dan eerder voorzien. De huizenprijzen blijven stijgen, hogere rente en bouwkosten kunnen invloed hebben op de woningmarkt. De financiële ontwikkeling van het grondbedrijf blijft een bijzonder aandachtspunt. Demografische ontwikkelingen geven aan dat er steeds meer eenpersoonshuishoudens komen en dat de bevolking vergrijst. Het gevolg kan zijn dat er andere type woningen gebouwd dienen te worden.

Bij het opstellen van de calculaties is uitgegaan van de volgende parameters:
Rentelasten: 1%
Disconteringsvoet: 2% (verplicht conform BBV)
Kostenstijgingen: 5% (2025), 4% (2026-2027), 2% (2028 e.v.)
Opbrengstenstijgingen: 1% (2025-2027), 2% (2028 e.v.)
Daar waar onderliggende contracten zijn afgesloten worden de indexen van deze contracten gevolgd. 

De werkelijke grondprijzen worden gebaseerd op taxaties door een beëdigd taxateur. De grondprijzen voor sociale woningbouw worden periodiek tegen het licht gehouden en indien nodig bijgesteld.

Op basis van een voorlopige aanslag hoeven we vanaf 2023 geen vennootschapsbelasting af te dragen. In de reserve Grondexploitaties is geen reservering opgenomen voor een mogelijk afdracht over de jaren 2023-2025. Mocht deze zich voordien dan zal die afgedekt worden met toekomstige positieve resultaten. 

We zijn 2024 begonnen met 10 actieve grondexploitaties. In 2024 zijn 2 exploitaties afgesloten. Jaarlijks worden de lopende bouwgrondexploitaties (grexen) geactualiseerd. Het proces van de actualisatie valt samen met het proces van de jaarrekening. Op basis van de voorgaande parameters worden onderstaande resultaten op einddatum geraamd. Dit is exclusief de reeds genomen tussentijdse resultaten. De reeds tussentijds genomen winsten zijn verwerkt in de boekwaarde per 31-12-2024.

Er zijn geen bedrijfsterreinen in ontwikkeling. Voor de negatieve grondexploitaties zijn voorzieningen op basis van netto contante waarde per 1-1-2025 gevormd. 

Op basis van de verplichte Percentage of completion methode (POC methode), dient jaarlijks tussentijdse winst genomen te worden. Dit is een verplichting die voorkomt uit het realisatiebeginsel zoals opgenomen in het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV), de boekhoudregels voor de gemeente. 

Het tussentijds nemen van winsten geldt alleen voor grondexploitaties waarvoor een positief resultaat verwacht wordt. Voor grondexploitaties met een negatief verwacht resultaat dient direct een voorziening gevormd te worden. 

In onderstaand overzicht wordt inzicht gegeven in de (tussentijdse) winstnemingen. Het plan Borkel Oude School is afgesloten in 2024.

De omvang van deze voorziening wordt jaarlijks bepaald op basis van de verlieslatende grondexploitaties. Op basis van de netto contante waarde wordt de benodigde omvang bepaald. Mutaties worden verwerkt via de reserve Grondexploitaties. Op basis van de geactualiseerde calculaties en het afsluiten van de grondexploitatie Barentszstraat ontstaat de volgende voorziening per eind 2024 op basis van de netto contante waarde. Op eindwaarde bedraagt het tekort op de negatieve plannen ca € 3,26 miljoen.   

Op 24 februari 2022 heeft de raad ingestemd met een systematiek voor het bepalen van de ondergrens van de reserve Grondexploitaties. In onderstaande opbouw is hiermee rekening gehouden.

Conclusie is dat er € 1.408.000 toegevoegd wordt aan de algemene reserve. Dit ter versteviging van de reservepositie.

Per jaareinde 2024 zijn er 2 grondexploitaties afgesloten. De overige grondexploitaties lopen door. Een toelichting per complex wordt hieronder gegeven.

De kwaliteit van de samenleving in de gemeente Valkenswaard – bestaande uit de kernen Valkenswaard, Borkel & Schaft en Dommelen – wordt mede gekenmerkt door de hoge mate van sociale samenhang. Het fundament van die sociale samenhang wordt gevormd door betrokken burgers die vorm geven aan de samenleving, hun samenleving. Veel activiteiten die burgers ontplooien komen tot stand in georganiseerd verband. De gemeente Valkenswaard vindt die activiteiten belangrijk. Daarom verstrekt de gemeente jaarlijks subsidies aan een breed scala van meer dan honderd verenigingen en organisaties. 

Er zijn veel verschillende subsidies en daarom is er een algemene subsidieverordening op hoofdlijnen. Het is een procedureverordening en daarnaast zijn er beleidsregels. De subsidies kunnen structureel of incidenteel zijn voor subsidierelaties met gewone en intensieve sturing.

Intensieve subsidierelaties scoren hoog op bepaalde criteria, zoals het van vitaal belang zijn voor het welbevinden van de burger, het bepalend zijn voor het al dan niet realiseren van gemeentelijke beleidsdoelstellingen en het vormen van een groot financieel risico. Met deze relaties is intensiever contact vanuit de gemeente, om zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau tot een goed plan en een adequate monitoring te komen.